Γλώσσα, project

Υπόδειγμα εργασίας με τη μέθοδο project
για το μάθημα Έκθεση-Έκφραση της Α΄ Λυκείου


Η εργασία αναφέρεται στα ακόλουθα περιεχόμενα του σχολικού βιβλίου της Έκφρασης - Έκθεσης της Α΄ Λυκείου:
1. Γλώσσα
2. Γλωσσικές ποικιλίες, γεωγραφικές και   κοινωνικές
3. Ειδικές γλώσσες
4. Αναφορική και ποιητική λειτουργία της γλώσσας
5. Προφορικός και γραπτός λόγος
6. Προϋποθέσεις για την επιτυχία ενός διαλόγου

Θουκυδίδου Ιστορίαι, Βιβλίο 3, κεφ. 74, 1-3

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Θουκυδίδου Ιστορίαι, Βιβλίο 3, κεφ. 74, 1-3
Διαλιπούσης δ᾽ ἡμέρας μάχη αὖθις γίγνεται καὶ νικᾷ ὁ δῆμος χωρίων τε ἰσχύι καὶ πλήθει προύχων· αἵ τε γυναῖκες αὐτοῖς τολμηρῶς ξυνεπελάβοντο βάλλουσαι ἀπὸ τῶν οἰκιῶν τῷ κεράμῳ καὶ παρὰ φύσιν ὑπομένουσαι τὸν θόρυβον.

Ιστορία 01

ΟΜΑΔΑ Α΄
ΘΕΜΑ Α 1

Α1.1. Να αντιστοιχίσετε τα ονόματα της στήλης Α με τα στοιχεία της στήλης Β (προσοχή: στη στήλη Β περισσεύουν δύο στοιχεία)


               ΣΤΗΛΗ Α                                       ΣΤΗΛΗ Β

       1. Κίμων                                 α. Διακυβέρνηση Αχαϊκής Συμπολιτείας
       2. Φιλοποίμην                         β. Ένοπλη εξερεύνηση
       3. Περικλής                            γ. Ίδρυση Αντιόχειας
       4. Φίλιππος                             δ. Καλλίειος ειρήνη
       5. Αλέξανδρος                        ε. Πανελλήνια ένωση
                                                      στ. Καθιέρωση θεωρικών
                                                      ζ. Μάχη Μαραθώνα

(Μονάδες   10)

Ιστορία 02

ΟΜΑΔΑ Α΄
ΘΕΜΑ Α1
Να παρουσιάσετε την πορεία μεταβολής των πολιτευμάτων κατά την αρχαϊκή εποχή (απλή αναφορά).
(Μονάδες 10)

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν Σ (σωστό) ή Λ (λάθος) με βάση το περιεχόμενό τους:

Ιστορία 03

ΟΜΑΔΑ Α΄

1 α. Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες.

1. Η τέχνη των ομηρικών χρόνων ονομάστηκε γεωμετρική
2. Τα συστατικά στοιχεία μιας πόλης ήταν απλά η πόλις ή άστυ και οι πολίτες
3. Ο Δράκων και ο Σόλων ήταν αισυμνήτες
4. Στους αρχιτεκτονικούς ρυθμούς ο δωρικός ξεχωρίζει για το κιονόκρανό του, ενώ ο ιωνικός για τις μετόπες
5. Η αποικία των Θουρίων κατασκευάστηκε το 444π.Χ.
6. Ο Πελοποννησιακός πόλεμος ξεκίνησε το 431π.Χ και τελείωσε το 411π.Χ.
7. Η μεταφορά της πρωτεύουσας στην Κωνσταντινούπολη πραγματοποιήθηκε το 330μΧ.
8. Το Διάταγμα των Μεδιολάνων απαγόρευε την ανεξιθρησκία
9. Οι Νεαρές είναι έργο του Μεγάλου Κωνσταντίνου
10. Ο ερυθρόμορφος ρυθμός είναι ρυθμός της αγγειογραφίας

                                                                                (μονάδες 10)

Ιστορία 04

ΟΜΑΔΑ Α΄

1. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων: θεωρικά, χορηγία, κοινή ελληνική, πατρίκιοι, πραιτωριανοί.
                                                                                (Μονάδες 25)

2. Ποια είναι τα συστατικά στοιχεία της πόλης - κράτους και ποιες οι προϋποθέσεις για την ύπαρξή της;
                                                                        (Μονάδες 25)

Ιστορία 05

ΟΜΑΔΑ Α΄

1. Α. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν με την ένδειξη Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ)

1. Ο μυκηναϊκός πολιτισμός εμφανίζει σημαντικά κέντρα και σε περιοχές της Μακεδονίας και της Θράκης
2. Στο μυκηναϊκό κόσμο - σε αντίθεση με τους ανατολικούς λαούς - δεν μαρτυρείται παρουσία δούλων
3. Η μυκηναϊκή κοινωνία γνώρισε ένα μεγάλο πλήθος ειδικευμένων τεχνιτών
4. Η γραμμική Β΄ είναι γραφή που χρησιμοποιούσαν οι Μυκηναίοι
5. Η ομηρική εποχή ονομάζεται και ελληνικός μεσαίωνας και γεωμετρική εποχή
6. Οι πρώτες ελληνικές κοινωνίες των ομηρικών χρόνων ήταν οργανωμένες με φυλετικά κριτήρια
7. Κατά την ομηρική εποχή δημιουργήθηκαν τα πρώτα ιερά με πανελλήνιο χαρακτήρα
8. Οι πρώτες πόλεις - κράτη των αρχαϊκών χρόνων πρέπει να συγκροτήθηκαν στη Μ. Ασία
9. Ο περιορισμός του θεσμού της δουλείας ήταν μια θετική συνέπεια του αποικισμού
10. Η πρώτη περσική εκστρατεία εναντίον της Ελλάδας μπορεί να οδήγησε στην καταστροφή του περσικού στόλου, αλλά οδήγησε και στην υποταγή των Ελλήνων της Θράκης και της Μακεδονίας
11. Στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία όλα τα μέλη είχαν αρχικά τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις
12. Ο Περικλής διαδέχθηκε τον Κίμωνα στην ηγεσία της πολιτικής του παράταξης
(Μονάδες 06)

Ιστορία 06

ΟΜΑΔΑ Α΄

Α. 1. α. Επιλέξτε τη σωστή απάντηση:

1. Ο αρχηγός της αποστολής κατά το β΄ αποικισμό ονομαζόταν:
   α) ευγενής   β) ιδρυτής   γ) οικιστής

2. Η σάρισα ήταν:
   α) Η επίσημη ονομασία της μακεδονικής φάλαγγας.
   β) Μακεδονικό δόρυ.
   γ) Ελαφριά μακεδονική ασπίδα.

ΝΕ Γλώσσα 01. Προβλήματα νέων

ΚΕΙΜΕΝΑ: 1. Βοηθώντας τους εφήβους να μειώσουν τη ριψοκίνδυνη συμπεριφορά
Jane E. Brody, The New York Times, 15/ 02/ 2008*

Τον περασμένο Ιανουάριο σε μία πόλη του New Jersey των Η.Π.Α., ένα αυτοκίνητο που το οδηγούσε 17χρονος μαθητής Λυκείου, με συνεπιβάτες δύο ακόμα συνομήλικους του, προσπέρασε ένα άλλο, το οποίο επίσης οδηγούσε ένας έφηβος, με ταχύτητα 110 χλμ. την, ενώ το όριο για την περιοχή ήταν τα 80 χλμ. Το πρώτο όχημα που επιχείρησε την παράνομη προσπέραση συγκρούστηκε με ένα φορτηγό που βρισκόταν κανονικά στη λωρίδα κυκλοφορίας του. Τρία αγόρια και ένας 68χρονος άνδρας έχασαν τη ζωή τους εκείνη την ημέρα.

ΝΕ Γλώσσα 02. Ελληνομάθεια μεταναστών

1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Το καλοκαίρι των γλωσσών

Λάλο το καλοκαίρι, θορυβώδες σκηνοθετεί τον υπαίθριο, τον ανοικτό πολιτισμό του κι αυτό εξακολουθεί να αποτελεί ένα σπουδαίο δώρο ακόμη και αν η παράσταση εμφανίζεται κάθε χρόνο βαθύτερα φθαρμένη από τη λογική και την αισθητική της βιαστικής απομίμησης.

ΝΕ Γλώσσα 03. Αφήγηση με αλλαγή οπτικής

1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Το παρακάτω κείμενο είναι μια δημοσιογραφική είδηση που σκοπό έχει να παρουσιάσει την «καταναλωτική υστερία» των Αθηναίων, όταν έγινε γνωστό το πυρηνικό ατύχημα του Τσέρνομπιλ.

Καταναλωτική υστερία


Πρωτοφανής καταναλωτική υστερία κατέλαβε τους Αθηναίους προκειμένου να προμηθευτούν γαλακτοκομικά προϊόντα, εμφιαλωμένο νερό και τρόφιμα που είχαν παραχθεί πριν από το Πάσχα. Η αναταραχή που επικράτησε ήταν τόση, ώστε χρησιμοποιήθηκε και αστυνομική δύναμη, για να καθησυχάσει τους πανικόβλητους πολίτες.

ΝΕ Γλώσσα 04. Αναλφαβητισμός

Α. ΚΕΙΜΕΝΑ: Λειτουργικός αναλφαβητισμός

Κείμενο 1

Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού είναι και ελληνικό. Παρ’ ότι δεν έχουν γίνει εκτεταμένες έρευνες για το πρόβλημα αυτό, όπως επισημαίνουν ειδικοί και εκπαιδευτικοί, με βάση την εμπειρία τους, σε ποσοστό 10% με 15% οι μαθητές που τελειώνουν το δημοτικό σχολείο δεν κατανοούν επαρκώς τα κείμενα που διαβάζουν και κατατάσσονται στην κατηγορία των λειτουργικά αναλφάβητων.

ΝΕ Γλώσσα 05. Διδακτική πρόταση, Αναλφαβητισμός

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟΣ

Του Αθανάσιου Κουτσογιάννη

Εισαγωγικό σχόλιο

Θεωρούμε ότι οποιαδήποτε πρόταση διδασκαλίας που αναφέρεται στο Λύκειο, για να έχει πιθανότητες αποδοχής από τους/τις διδάσκοντες/-ουσες οφείλει να είναι ρεαλιστική και πρακτικά χρήσιμη και, ασφαλώς,  δεν μπορεί ν’ αγνοεί το ισχύον διδακτικό πλαίσιο (π.χ. συγκεκριμένη ύλη και θεματικές ενότητες του βιβλίου, και κυρίως το συγκεκριμένο σύστημα εξετάσεων, το οποίο, ασφαλώς,  επηρεάζει το περιεχόμενο της διδασκαλίας).

ΝΕ Λογοτεχνία 01

1ο ΘΕΜΑ

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Η Μάνα, Περλ Μπακ (απόσπασμα)

Στο απόσπασμα από το μυθιστόρημα Η μάνα (1934) της Αμερικανίδας Περλ Μπακ περιγράφονται η καθημερινή ζωή και οι ασχολίες μιας μητέρας που συντηρεί με την αδιάκοπη εργασία και τη σταθερή αφοσίωσή της τη φτωχή αγροτική της οικογένεια. Η ιστορία εκτυλίσσεται στην Κίνα των αρχών του εικοστού αιώνα και επικεντρώνεται στη μορφή της μητέρας.

Έχει καμιά διαφορά η μια μέρα από την άλλη κάτω από τον ουρανό για μια μάνα; Tο πρωί η μάνα ξύπνησε και σηκώθηκε πριν ακόμα χαράξει η αυγή, κι ενώ οι άλλοι κοιμόντουσαν ακόμα, άνοιξε την πόρτα, έβγαλε τα πουλερικά και το γουρούνι, πήγε το νεροβούβαλο μέσα στο μαντρί, και καθάρισε όσες βρομιές είχαν κάνει τη νύχτα, τις μάζεψε και τις έκανε ένα σωρό, σε μια γωνιά του μαντριού. Ενώ οι άλλοι ήταν ακόμη ξαπλωμένοι, πήγε στην κουζίνα, άναψε τη φωτιά και έβρασε το νερό για να πιούνε ο άντρας και η γριά όταν σηκώνονταν, και λίγο από αυτό το έριξε σε μια ξύλινη λεκάνη για να δροσίσει λίγο και να μπορέσει να πλύνει τα μάτια του κοριτσιού.

ΝΕ Λογοτεχνία 02

ΘΑ ΕΠΙΛΕΞΕΤΕ ΤΟ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΔΥΟ ΘΕΜΑΤΑ


(Τα δύο θέματα δόθηκαν κατά το σχολικό έτος 2011-2012. Από το 2012-2013 δίδεται μόνον ένα θέμα, κατά την κρίση του διδάσκοντα)   

ΘΕΜΑ 1ο

ΚΕΙΜΕΝΟ: «Το σπίτι του δασκάλου», Κ. Χατζόπουλου.

«Να μην είσαι για τίποτε! Να μην είσαι για τίποτε» γκρίνιαζε ο παππούς κάθε φορά που ο πατέρας γύριζε το μεσημέρι σπίτι δίχως να μπορέσει να εκτελέσει μιαν απόφαση, να εισπράξει ένα χρέος που είχε βγει πρωί για να το εισπράξει.
Ο πατέρας έσκυβε το κεφάλι και δεν μιλούσε . Έσκυβε το κεφάλι τόσο που τα μουστάκια του ‘γγίζανε το πιάτο εκεί που έτρωγε.

ΝΕ Λογοτεχνία 03

Να επιλέξετε μόνο το ένα από τα δύο θέματα και να απαντήσετε σε όλες τις αντίστοιχες ερωτήσεις.

1ο ΘΕΜΑ
Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τα Ματωμένα Χώματα, Διδώ Σωτηρίου (απόσπασμα)
      
Στο σπίτι δυο εξουσίες υπολογίζαμε όλοι: του Θεού και του πατέρα, γιατί μ’ αυτές είχαμε δέσει την ύπαρξή μας. Τη μάνα μας τη βλέπαμε σαν τον σκεπασμένο ήλιο, που τον μαντεύεις, μα οι αχτίδες του δε φτάνουνε ίσαμ’ εσένα να σε ζεστάνουνε. Ποτέ της δεν έβρισκε καιρό να μας χαϊδέψει, να μας πάρει στα γόνατά της και να μας πει ένα παραμύθι. Ξύπναγε ολοχρονίς χαράματα, άναβε φωτιά, έστηνε τσουκάλι, να προκάνει τόσα στόματα. Ύστερα είχε πάντα στην κούνια κι ένα μυξιάρικο να τσιρίζει. Είχε να πλύνει τα ζωντανά, να βάλει σκάφη, να ζυμώσει, να πλύνει, να γυροφέρει το νοικοκυριό, να πιάσει βελόνι. Όλο το χωριό μιλούσε για την πάστρα και τη νοικοκυροσύνη της.

ΝΕ Λογοτεχνία 04

Α. ΚΕΙΜΕΝΑ
 
      
1. Κ. Π. Καβάφης, Η πόλις

Είπες: «Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα.
Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή.
Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή.
κ’ είν’ η καρδιά μου - σαν νεκρός - θαμένη.

ΝΕ Λογοτεχνία 05

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Γρηγόριος Ξενόπουλος, Στέλλα Βιολάντη (απόσπασμα)

Ήταν παραμονές της Παναγίας. Μεθαύριο το σπίτι είχε διπλογιόρτι —Μαρία έλεγαν τη Βιολάνταινα— και τι καλά αν μπορούσε να γίνει καμιά οικονομία, να έλθει η συμφιλίωση, να κατεβεί και η Στέλλα, να καθίσει στο τραπέζι, να φανεί στον κόσμο...
— Ήλθα να σου πω δυο λόγια, της είπε η Βιολάνταινα χαρούμενη.

ΝΕ Λογοτεχνία 06

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μαρία Ιορδανίδου, «Λωξάντρα» (απόσπασμα)

Μα όλα της μεγάλα είναι. Μεγάλη φωνή, μεγάλη καρδιά, μεγάλη κοιλιά, μεγάλη όρεξη. Μεγάλα πόδια με καμάρα και αψηλό αστράγαλο – στέρεα βάση πάνω στη γη για τη μεγάλη της κορμοστασιά. Μεγάλα χέρια πατριαρχικά, ορθόδοξα. Χέρια για χειροφίλημα. Δάχτυλα μακριά και τορνευτά, καμωμένα για να ευλογούν και να μοσχοβολούν μαχλέπι και λιβάνι. Χέρια πλασμένα για να δίνουνε. «Λάβετε φάγετε», λεν οι ανοιχτές οι χούφτες της απάνω στο τραπέζι. «Καλέ φάε σε λένε, φάε. Ποσούτσικο πράμα πήρες.»

Ξενοφών Ελληνικά, Κεφ 2, 16-19

Ι. Κείμενο: Ξενοφών, Ελληνικά, Βιβλίο 2, Κεφ. 2, 16-19

τοιούτων δὲ ὄντων Θηραμένης εἶπεν ἐν ἐκκλησίᾳ ὅτι εἰ βούλονται αὐτὸν πέμψαι παρὰ Λύσανδρον, εἰδὼς ἥξει Λακεδαιμονίους πότερον ἐξανδραποδίσασθαι τὴν πόλιν βουλόμενοι ἀντέχουσι περὶ τῶν τειχῶν ἢ πίστεως ἕνεκα. πεμφθεὶς δὲ διέτριβε παρὰ Λυσάνδρῳ τρεῖς μῆνας καὶ πλείω, ἐπιτηρῶν ὁπότε Ἀθηναῖοι ἔμελλον διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τὸν σῖτον ἅπαντα ὅ,τι τις λέγοι ὁμολογήσειν.